„MAZANKI WIELKOPOLSKIE – na 3 strunach od średniowiecznej fidel, przez czasy O. Kolberga, po XXI wiek” Zbąszyń * Poznań * Zbąszyń Drukuj Email

„MAZANKI WIELKOPOLSKIE  – na 3 strunach od średniowiecznej fidel, przez czasy O. Kolberga, po XXI wiek” Zbąszyń * Poznań * Zbąszyń

III - VII 2015

Mistrz: Piotr Cieślak

Moderator: Janusz Jaskulski

(obydwaj – MIM Poznań)

Konsultant muzyczny: Jan Prządka (SML Zbąszyń)

Uczestnicy: Mikołaj Taberski, Bartosz Kluj, Wiktoria Olender, Kamil Knobel

(Absolwent i Uczniowie PSM I st. im. St. Moniuszki w Zbąszyniu)

Mazanki to 3-trunowe skrzypce żłobione, które występują obecnie w 3 odmianach: tradycyjnej  (XIX-wieczne egzemplarze z Dąbrówki Wielkopolskiej  i Podmokli Małych), klasycznej (XX-wieczne wg wzoru T. Śliwy i St. Grocholskiego) oraz tzw. „lutnicze” (wyk. P. Cieślak MIM Poznań).

Geneza i dzieje tego instrumentu, mimo nowych wątpliwości, sięgają epoki średniowiecza.

Najstarsze polskie źródło o mazankach, przytacza Oskar Kolberg, w cytując za E. Kierskim, opis wesela we wsi Łąkie k. Wolsztyna(18610.Mazanki wyparte zostały przez skrzypce fabryczne w połowie XIX w. i zastąpione skrzypcami przewiązanymi.

Odnalezione przez Jadwigę i Mariana Sobieskich w końcu lat 40. ub. wieku dwa egzemplarze mazanek w Dąbrówce i Podmoklach, stały się inspiracją dla przywrócenia ich praktyce muzycznej. Z udziałem Antoniego Janiszewskiego i Tomasza Śliwy, w ramach powstających wtedy zalążków szkolnictwa muzycznego w Zbąszyniu (Ogniska-Stowarzyszenie Muzyków Ludowych-Szkoła), zaczęto budować nowe mazanki oraz nauczać gry na tym instrumencie, wprowadzając w nurt folklorystyczny kapelę kożła ślubnego.

Pierwsza warsztatowa próba „powrotu do źródeł” miała miejsce podczas IV Wielkopolskich Spotkań Budowniczych Dud i Kozłów w Krobi w 2000 r. (org. poznańskie Muzeum Instrumentów Muzycznych). Obecnie w Wielkopolsce żyje zaledwie jeden budowniczy – kontynuujący dawne tradycje rodzinne (Andrzej Mendlewski, zięć St. Grocholskiego, Poznań-Wielkawieś).

Dlatego też projekt, opracowany przez autora niniejszej relacji był jedną z ostatnich prób zachowania tej tradycji rękodzieła ludowego w regionie – tym razem wzbogaconą aspektami muzealnymi (archiwalia, zbiory oraz współczesne doświadczenie lutnicze i konserwatorskie).

Warsztaty te, adresowane do kameralnego grona młodych muzyków Regionu Kozła z gm. Zbąszyń i Babimost, zainteresowanych wszechstronnym zgłębieniem tajników budowy mazanek, gry solowej i zespołowej oraz dziejów instrumentów skrzypcowych, odbyły się w Zbąszyniu i Poznaniu.

Łącznie było to  35 godzin warsztatowych w 6 sesjach - całość miała formułę * prezentacji technik obróbki surowca (topola, świerk jawor, wiąz) i poszczególnych etapów budowy mazanek przez Mistrza, z aktywnym uczestnictwem Uczniów (łącznie z gruntowaniem bejcą  i malowaniem politurą woskową) * prelekcji  wygłaszanych przez Moderatora, prezentujących dzieje sztuki lutniczej oraz funkcji i znaczeniu skrzypiec ludowych w kulturze Wielkopolski, z odniesieniem do przykładów z innych regionów Europy

Dodatkowo zorganizowano prezentację projektu i konsultacje indywidualne podczas Nocy Muzeów i Ogólnopolskich Konfrontacji Kapel Dudziarskich w Poznaniu (16 - 17 05 2015, MIM oraz WBPiCAK).

Uroczyste zakończenie miało miejsce w Zbąszyniu (Filharmonia Folkloru Polskiego, Sala Kameralna -1 sesja, 24 czerwca), z wykładem „Mazanki wielkopolskie – na trzech strunach, od średniowiecza, przez epokę Kolberga, po wiek XXI” (moderator J. Jaskulski) w części pierwszej. Potem miała miejsce prezentacja instrumentów przez Mistrza i Konsultanta, wystąpienia Uczestników i przekazanie obu mazanek (instrumentu gotowego do gry – model T. Śliwy i egzemplarza niewykończonego jako pomocy dydaktycznej – model dąbrowiecki) na ręce Burmistrza Zbąszynia, Dyrekcji PSM i Władz SML. W podsumowaniu projektu Dyrektor Julita Skowrońska zaznaczyła, iż były to pierwsze warsztaty przeprowadzone w nowej szkole, a bardzo konkretna deklaracja padła ze strony Burmistrza Tomasza Kurasińskiego, iż Gmina Zbąszyń pokryje koszty wyposażenia pomieszczeń pracowni w narzędzia i  odpowiednie maszyny.

Tak złożony program wymagał wykonania dokumentacji fotograficznej i filmowej (Anna Matuszewska PSM i ZTK) oraz dźwiękowej (Donat Linkowski Radio Zachód)  dzięki czemu, mając na uwadze także archiwalny i historyczny wymiar tego zjawiska, wszystkie działania zostały udokumentowane.


Projekt zrealizowany i współfinansowany w ramach IV edycji programu Instytutu

Tańca i Muzyki „Szkoła Mistrzów Budowy Instrumentów Ludowych” 2015

Organizator: Stowarzyszenie Muzyków Ludowych w Zbąszyniu

Partnerzy projektu: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu,  Muzeum Instrumentów Muzycznych – o/Muzeum Narodowego w Poznaniu, Komitet Konkursów Muzyki Ludowej w Kopanicy

Media: Radio Zachód Zielona Góra, Zbąszyńska Telewizja Kablowa Zbąszyń, Podkoziołek – Region Kozła


[ opr. Janusz Jaskulski MIM Poznań]

 

Unihokej to dyscyplina, która zafascynowała firmę Azetx Piotra Czarczyńskiego, generalnego przedstawiciela marki Qmax z Finlandii. Główna siedziba firmy mieści się w Koninie, gdzie produkowane są  bandy, bramki, kije do unihokeja, piłeczki z certyfikatem IFF oraz inny asortyment sportowy. W naszym internetowym sklepie www.azetx.pl znajdziecie państwo pełną ofertę sprzętu sportowego do unihokeja i rekreacyjnego do Nordic Walking. Wysyłki realizujemy w 24 godziny. Zapraszamy do zakupów.